Құда түсу: салттың реті, не әкеледі және шақыру мәтіні
Құда түсу — екі отбасы тойды келісіп, құда болатын күн. Салттың реті мен шақыру мәтіні.
Құда түсу — күйеу жақтың қыз үйіне барып, қызды ресми түрде айттыруы және тойды келісуі. Осы күннен бастап екі отбасы құда болады, бір-бірін өмір бойы солай атайды.
Кім барады
Күйеу жақтан жігіттің әкесі мен әулеттің үлкен ер азаматтары — ағалары, сыйлы туыстары барады, кейде әжесі не анасы қосылады. Бастаушы құданы бас құда дейді. Жігіттің өзі құда түсуге әдетте бармайды. Қыз жақ қонақтарды қарсы алу үшін жақын туыстарын жинайды.
Кештің реті
Құдаларды дастарханмен қарсы алады. Әңгіме алыстан, сыйласып басталады, сосын құдалар негізгі шаруасын айтады. Келісім болған соң тойды ақылдасады: қыз ұзату мен үйлену тойының күні, қонақ саны, кім неге жауап береді. Көп отбасында осы кеште сырға салу да өтеді — күйеу жігіттің анасы қызға сырға тағады.
Не апарады, не сыйлайды
Күйеу жақ қыз үйіне және қыздың өзіне сыйлық апарады: әшекей, мата, киім, тәттілер. Қарғы бау салты да кездеседі — келісімді бекітетін белгі-сый. Қыз жақ құдаларға қарымта сый жасайды, бас құдаға көбіне шапан жабады. Кімге не берілетіні өңір мен отбасына қарай әртүрлі, сондықтан алдын ала ақылдасқан жөн.
Кімді шақырады
Бұл үлкен той емес, екі отбасының кездесуі: әдетте 15–40 адам. Қыз жақтан ата-анасы, ата-әжесі, ағалары мен апалары, күйеу жақтан құда болып баратындар. Қазір құда түсуді үйде емес, мейрамханада жиі өткізеді.
Шақыру мәтіндері
Қыз жақтан: «Құрметті ағайын-туыс! Қызымыз Аружанға құда түсетін қуанышты күнімізге шақырамыз. Құрметті құдаларымызды бірге қарсы алайық!»
Күйеу жақтан: «Құрметті туған-туыс! Ұлымыз Айдосқа қалыңдық айттыруға барамыз. Бізбен бірге құда болып баруға, қуанышымызды бөлісуге шақырамыз.»
Қысқа: «Айдос пен Аружанның құда түсу кеші! 8 қараша, сағат 18:00, «Алтын Орда» мейрамханасы. Келіңіздер!»
Шақыруда не жазу керек
Жігіт пен қыздың есімі, шақыру кімнен, күні, уақыты және картасы бар мекенжай. Онлайн шақыруды WhatsApp арқылы сілтемемен жібересіз, қонақтар келетінін бірден белгілейді — дастархандағы орынды санау оңай болады.